24-25 października 2026 roku w Lublinie miały miejsce uroczystości liturgiczne ku czci jednego z najstarszych wizerunków Bogurodzicy czczonych w Diecezji Lubelsko-Chełmskiej – Lubelskiej Ikony Matki Bożej. Katedra Przemienienia Pańskiego gościła w tych dniach hierarchów, duchowieństwo oraz liczne grono wiernych i pielgrzymów.
Historia Lubelskiej Ikony Matki Bożej związana jest z misją św. Równych Apostołom Braci Cyryla i Metodego, którzy przynieśli wizerunek na Morawy w IX wieku. Po ich śmierci, uczniowie, w obawie przed prześladowaniami ze strony łacińskich misjonarzy, przenieśli ją na Ruś. Na przełomie XVI i XVII w. obrońcy i mecenasi tradycji prawosławnej – bracia Konstanty i Iwan Ostrogscy przekazali ikonę w darze cerkwi Przemienienia Pańskiego w Lublinie. W 1915 r. podczas działań wojennych prawosławni mieszkańcy Lublina wywieźli ikonę wraz częścią wyposażenia cerkwi Przemienienia Pańskiego w głąb Rosji. Ikona nie wróciła do miasta. Obecnie czczona jest kopia wizerunku zakupiona w okresie międzywojennym przez lubelskich parafian.
W tegorocznych uroczystościach udział wzięli hierarchowie cerkwi prawosławnej w Polsce: arcybiskupi lubelski i chełmski Abel, przemyski i gorlicki Paisjusz oraz biskup łódzki i poznański Atanazy. W wieczornym nabożeństwie swoje modlitwy wznosili przybyli duchowni z dekanatu lubelskiego i terespolskiego Diecezji Lubelsko-Chełmskiej, a także ks. mitrat Eugeniusz Konachowicz z Wrocławia. Tego wieczoru duchowo dialogowały ze sobą liturgiczne teksty poświęcone tematyce niedzielnej i oddawaniu czci Matce Bożej w Jej lubelskiej ikonie.
Świąteczny poranek rozpoczął się od przywitania przybyłych hierarchów, czego kolejno dokonały dzieci, starosta cerkiewny Andrzej Bojko oraz proboszcz lubelskiej katedry ks. mitrat Andrzej Łoś. Duchowny w powitalnych słowach podkreślił szczególne orędownictwo Matki Bożej nad lubelską ziemią, które nadaje ton wiary i posłuszeństwa współczesnemu człowiekowi, słowami z cudu w Kanie Galilejskiej: Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie (J 2, 5).
Po ewangelicznym czytaniu okolicznościową homilię wygłosił władyka Paisjusz. Hierarcha przybliżył historię Lubelskiej Ikony Matki Bożej oraz podkreślił szczególne matczyne ciepło, które dotyka każdego kto z wiarą i miłością kieruje do Niej Rodzicielki Słowa swoje prośby i duchowe bolączki. Władyka Paisjusz odniósł się również do niebezpieczeństw współczesnego świata mających swoje źródło w nieposłuszeństwie wobec woli Bożej oraz osłabieniu cnoty miłości wobec bliźniego. Nasi przodkowie, drodzy bracia i siostry, znali remedium na cały ból codzienności, krzywd, prześladowań i niepewności jutra. Dla nich zbawiennym było oblicze Przenajświętszej Bogurodzicy, która spoglądając wiekami na mieszkańców Lublina, dawała pokrzepienie, wyrywała z sideł zwątpienia i obdarowywała nadzieją. Tak jak uczynił to dzisiaj Jej umiłowany Syn w Nain wobec bólu i cierpienia biednej, osamotnionej do granic wdowy. Tam, gdzie Chrystus, tam gdzie Bogurodzica, tam i nadzieja. Uwierzmy w to! – apelował Hierarcha.
Podczas świątecznych uroczystości śpiewały dwa chóry: katedralny pod kierownictwem lektora Andrzeja Boubleja oraz dziecięco-młodzieżowy pod opieką Pauliny Wojtal.
Po procesji oraz oddaniu czci Lubelskiej Ikonie Matki Bożej miały miejsce okolicznościowe dziękczynienia i przemówienia.
Jako pierwszy słowa podziękowań wygłosił arcybiskup Abel, który szczególnie podkreślił braterską w biskupstwie obecność hierarchów władyków Paisjusza i Atanazego. Dziękujemy również przybyłemu duchowieństwu, chórom, służbie liturgicznej, a także przybyłym pielgrzymom zintegrowanym wokół bialskiego oddziału Bractwa św. Cyryla i Metodego. Niech Matka Boża ma wszystkich w swojej opiece – podkreślił Władyka.
Kolejno głos zabrał biskup Atanazy, który podkreślił własne jak i władyki Paisjusza, duchowe narodziny do służby w Cerkwi mające miejsce w monasterze św. Onufrego Wielkiego w Jabłecznej. Ekscelencjo, drogi Władyko! Jako Wasi uczniowie, dziękujemy za mniszy, kapłański, a następni biskupi zasiew ziarna w naszych sercach, gdyż podczas wymienionych etapów duchowego życia byliście obecni jako aktywny pasterz i kierunkowskaz w wielu działaniach. Przyjmijcie życzenia, które dotyczą przede wszystkim zdrowia i opieki Zbawiciela na dalsze, liczne lata posługi dla dobra Cerkwi Chrystusowej – zaznaczył władyka.
Słowa podziękowań wyraził również proboszcz lubelskiej katedry i sekretarz Diecezji Lubelsko-Chełmskiej ks. mitrat Andrzej Łoś.
Całość zwieńczyły życzenia długich lat życia oraz wspólna agapa.
Lubelskie uroczystości były wyjątkowym momentem zwrócenia uwagi na wartość wiary i kondycji duchowej człowieka. Szczególnie wymowne w tym względzie są słowa troparionu ku czci Lubelskiej Ikony Matki Bożej, które są apelem skierowanym do każdego, a dotycząc zachowania wiary i dziedzictwa oraz apologetycznej postawy św. Prawosławia wobec świata: Przed czcigodną Twoją ikoną, którą dawno temu dałaś prawosławnemu ludowi miasta Lublina, o wszechmocna Wspomożycielko nasza, z rozrzewnieniem modlimy się do Ciebie: Umocnij w nas świętą wiarę prawosławną i światłością Chrystusowej miłości oświeć zatwardziałe serca nasze.
ks. Jarosław Szczur
zdjęcia: V. Juchymuk, D. Pokhyliuk.
