23 sierpnia br. w parafii w Kielcach, odbyła się prelekcja pt. „Tam, gdzie modlitwa ucichła. Historia Soboru Wniebowstąpienia Pańskiego w Kielcach oraz jego ostatniego proboszcza.”
Podczas prelekcji została przytoczona historia Prawosławia na kielecczyźnie, które swoje korzenie ma w misji świętych braci Cyryla i Metodego. Poruszono również temat początków parafii prawosławnej w Kielcach, budowę wolnostojącej świątyni – później podniesionej do godności Soboru, działalność dobroczynną i kulturalną parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Kielcach, okres bieżeństwa oraz tragiczny okres dwudziestolecia międzywojennego, kiedy to rozkradziono mienie i utensylia cerkiewne kieleckich świątyń prawosławnych, cerkiew garnizonową przemianowano na rzymsko-katolicki kościół garnizonowy, natomiast sobór Wniebowstąpienia Pańskiego zburzono pod fałszywym pretekstem zagrożenia budowlanego.
Historię Soboru przeplatano z historią ks. protoprezbitera Bazylego Teodorowicza, początkowo wikariusza, następnie proboszcza kieleckiego Soboru.
Kulminacyjnym punktem prelekcji było przekazanie na ręce proboszcza parafii w Kielcach – ks. mitrata Władysława Tyszuka, odnowionego zdjęcia ks. Bazylego Teodorowicza.
Kontynuacją kieleckiej prelekcji był tydzień później, 30 sierpnia wykład w Łodzi, z ramienia bractwa św. Cyryla i Metodego pt. „Pasterz bez świątyni. Ks. protoprezbiter Bazyli Teodorowicz – ostatni proboszcz kieleckiego Soboru i weteran wojenny”.
Podczas wykładu przytoczono historię życia ks. Bazylego Teodorowicza: dzieciństwo, lata nauki, pracę duszpasterską jako wikariusza i później proboszcza Soboru Wniebowstąpienia Pańskiego w Kielcach. Szczególny nacisk położono na polskie pochodzenie ks. protoprezbitera, oraz fakt, że podczas bieżeństwa związał się z wojskiem polskim i uczestniczył, najprawdopodobniej jako kapelan, w walkach przeciwko bolszewikom.
Omówiono również powrót ks. Bazylego Teodorowicza do Kielc, starania o odzyskanie zrabowanego mienia dawnych kieleckich cerkwi, oraz lata okupacji hitlerowskiej, aż do śmierci ks. Teodorowicza w 1946 roku. Rozprawiono się również z artykułem kieleckiego PTTK, z listopada 2023 roku, który to artykuł nie tylko zakłamywał prawdę o kieleckim prawosławiu, lecz godził w godność ks. Teodorowicza jako weterana wojennego w walkach przeciwko bolszewikom.
Po zakończeniu wykładu, przy herbacie dyskutowano nad tematem, który wzbudził żywe zainteresowanie.
tekst i foto: lektor Paweł Konieczny
