Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w dniu 10 marca 2026 roku, na wniosek Ordynariusza Diecezji Lubelsko-Chełmskiej, podjął uchwałę o ekshumacji szczątków śp. arcybiskupa Aleksandra (Inoziemcewa) z cmentarza Waldfriedhof Alter Teil w Monachium i ich przeniesieniu na cmentarz prawosławny w Lublinie, błogosławiąc realizację tego przedsięwzięcia arcybiskupowi Ablowi.
Jak wiadomo z publikacji Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, arcybiskup Aleksander (Inoziemcew) podczas swojej chirotonii biskupiej 4 czerwca 1922 roku otrzymał tytuł Biskupa Lubelskiego, Wikariusza Diecezji Warszawsko-Chełmskiej. Następnie został skierowany do zarządzania Diecezją Polesko-Pińską. Dał się tam poznać jako wybitny erudyta, człowiek wielkiego formatu oraz niezwykle sprawny organizator działalności misyjnej i edukacyjnej, co znacząco przyczyniło się do rozwoju życia cerkiewnego na Polesiu.
Arcybiskup Aleksander stał się jednym z najbliższych współpracowników śp. metropolity Jerzego (Jaroszewskiego), a następnie metropolity Dionizego (Waledyńskiego), uczestnicząc w dziele budowania niezależności Cerkwi prawosławnej w Polsce i uzyskania przez nią autokefalii w 1924 roku.
Przełomowym okresem w jego życiu była II wojna światowa oraz następujące po niej zmiany geopolityczne. Zachodnia Białoruś i Zachodnia Ukraina, zamieszkane przez znaczną część wiernych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, znalazły się w granicach Związku Radzieckiego. W 1944 roku władyka zmuszony był opuścić ojczyznę i udać się na emigrację do Monachium wraz z licznym gronem duchowieństwa i wiernych.
Śp. arcybiskup Aleksander był hierarchą wielkiego formatu. Utrzymywał braterskie relacje z hierarchami Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej za Granicą oraz ze środowiskami białoruskimi i ukraińskimi dążącymi do uzyskania autokefalii dla swoich Kościołów. Świadczyło to o jego wielkiej roztropności i zdolnościach dyplomatycznych w niezwykle trudnych okolicznościach powojennej emigracji. Jednocześnie konsekwentnie zachowywał swoją kanoniczną przynależność do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, pozostając w jedności z Metropolitą Warszawskim i całej Polski Dionizym (Waledyńskim).
9 lutego 1948 roku arcybiskup Aleksander (Inoziemcew) zginął w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach i został pochowany na cmentarzu Waldfriedhof Alter Teil w Monachium.
Arcybiskup Abel, pełniąc posługę duszpasterską w Monachium w połowie lat osiemdziesiątych XX wieku, zainteresował się losem grobu władyki Aleksandra. Wówczas zrodziła się idea sprowadzenia szczątków hierarchy do Polski, aby ocalić od zapomnienia pamięć o tym wybitnym biskupie Poleskim i Pińskim oraz hierarsze Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Z błogosławieństwa Jego Eminencji Metropolity Sawy uroczystości ponownego pochówku arcybiskupa Aleksandra (Inoziemcewa) odbyły się w sobotę, 18 lipca 2026 roku, w Lublinie.
Boskiej Liturgii przewodniczył arcybiskup Abel – Ordynariusz Diecezji Lubelsko-Chełmskiej, w asyście arcybiskupa Jakuba – Ordynariusza Diecezji Białostocko-Gdańskiej, arcybiskupa Paisjusza – Ordynariusza Diecezji Przemysko-Gorlickiej, arcybiskupa Bielskiego Grzegorza, biskupa Atanazego – Ordynariusza Diecezji Łódzko-Poznańskiej, oraz biskupa Siemiatyckiego Warsonofiusza. W nabożeństwie uczestniczyło duchowieństwo diecezji lubelsko-chełmskiej oraz duchowni przybyli z innych diecezji naszej Cerkwi.
Podczas uroczystości śpiewał chór duchowieństwa Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej pod kierownictwem protodiakona Jana Natiażko. Po zakończeniu Boskiej Liturgii, z błogosławieństwa arcybiskupa Abla, homilię wygłosił ks. prot. dr Jarosław Szczur, proboszcz parafii prawosławnej p.w. św. Jana Teologa w Chełmie. Kaznodzieja przedstawił życie i działalność śp. arcybiskupa Aleksandra, ze szczególnym uwzględnieniem okresu odrodzenia życia duchowego na Polesiu. Podkreślił jego ogromną wiedzę, talent organizacyjny, umiłowanie liturgii oraz zdolności dyplomatyczne, które ujawniły się szczególnie podczas emigracji.
Następnie hierarchowie wraz z duchowieństwem sprawowali panichidę przy trumnie z dobrze zachowanymi szczątkami śp. arcybiskupa Aleksandra (Inoziemcewa). Pod eskortą Policji trumna została przewieziona ulicami Lublina na cmentarz prawosławny przy ul. Lipowej. Szczątki hierarchy złożono w grobowcu zlokalizowanym naprzeciw wejścia do cerkwi cmentarnej pw. Świętych Niewiast Niosących Wonności. Wydarzenie to zostało zarejestrowane przez TVP3 Lublin.
https://lublin.tvp.pl/94408690/arcybiskup-aleksander-po-blisko-80-latach-spoczal-w-lublinie
Znaczącym akcentem uroczystości było przywiezienie ziemi z grobu matki władyki Aleksandra – śp. Anastazji Inoziemcewej, spoczywającej na cmentarzu w Pińsku. Ziemię przywiózł posługujący w Grodnie absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, ks. Włodzimierz Pietruczuk.
Na zakończenie uroczystości arcybiskup Abel skierował do zgromadzonych wyrazy głębokiej wdzięczności. Podkreślił historyczne znaczenie sprowadzenia szczątków arcybiskupa Aleksandra do Lublina dla zachowania dziedzictwa Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Podziękował współbraciom w biskupstwie, licznie zgromadzonemu duchowieństwu oraz chórowi duchowieństwa pod kierownictwem protodiakona Jana Natiażko.
Szczególne słowa wdzięczności skierował do ks. Włodzimierza Pietruczuka za przywiezienie ziemi z mogiły matki władyki Aleksandra w Pińsku. Wyrazy szczególnego uznania przekazał również ks. Aleksandrowi Smoktunowiczowi z Monachium oraz prezesowi Sławomirowi Chudobie, właścicielowi firmy kamieniarskiej Road Memory, za przeprowadzenie całego procesu ekshumacji i sprowadzeniu szczątków śp. arcybiskupa Aleksandra (Inoziemcewa) do Lublina. W dowód wdzięczności wręczył im specjalnie przygotowane ikony Matki Bożej Lubelskiej z dedykacjami.
Po zakończeniu ceremonii uczestnicy uroczystości spotkali się na wspólnym obiedzie w Centrum Diecezjalnym w Lublinie, jednocząc się w modlitwie z nieśmiertelną duszą śp. arcybiskupa Aleksandra.
ks. Jerzy Łukaszewicz
zdjęcia: Włodzimierz Juchymuk, Sławomir Chudoba
