Prawosławna Diecezja
Łódzko-Poznańska
Slider


Parafia prawosławna w Krakowie

    Historia prawosławia na ziemi krakowskiej sięga głębokiego średniowiecza. O ile ślady osób wyznania prawosławnego bardzo łatwo odnaleźć w minionych wiekach o tyle struktury parafialne powstają dopiero w XX w. Po odzyskaniu niepodległości, zaraz po I wojnie światowej, w Krakowie odnotowujemy pierwsze nabożeństwa prawosławne. W obozie dla internowanych na Dąbiu wśród społeczności narodowości ukraińskiej znajdą się również i duchowni wyznania prawosławnego. Na potrzeby internowanych sprawują oni pierwsze nabożeństwa. Równolegle w Krakowie lokuje się sztab i garnizon WP. W podległych mu jednostkach służbę wojskową w końcu lat trzydziestych pełniło ok. 5000 żołnierzy wyznania prawosławnego. Marszałek Józef Piłsudski dbał o morale żołnierzy dlatego szczególną uwagę poświęcał opiece duszpasterskiej. Pierwsza kaplica garnizonowa powstaje w roku 1923 i zostaje ulokowana w dawnej ujeżdżalni koni przy ul. Lubicz (później budynek Operetki krakowskiej – dziś fragment zabudowań Opery Krakowskiej).

     Niespełna cztery lata później cerkiew garnizonowa zostaje przeniesiona do Wielkiej Sali koszarowej w siedzibie Sztabu Garnizonu krakowskiego przy Placu na groblach (obecnie budynek hotelu Sheraton). Nowa cerkiew zostaje wówczas upiększona nowym, a raczej starym wyposażeniem pochodzącym z trzech zamkniętych lub zlikwidowanych prawosławnych świątyń, znajdujących się w odległości do 40 km od Krakowa. Z Olkusza przybyły do nas Sztandary, z Nowego Brzeska Tryptyk – ikona Trójcy Świętej, Zstąpienia św. Ducha na apostołów i Wniebowstąpienia Pańskiego.  Najcenniejszy jest jednak ikonostas uratowany ze zlikwidowanej w latach 20-tych, a ostatecznie zburzonej w latach 60-tych cerkwi w Miechowie. Zdekompletowany ikonostas zostaje uzupełniony ikonami z różnych wieków. „Miestne” ikony Chrystusa i Bogurodzicy z Dzięciątkiem, stanowią przykład malarstwa ikonowego tzw. Akademickiego, ich rozmiar i forma dowodzą, że zostały dopasowane do ikonostasu w późniejszym czasie. Po dwie skrajne z obu stron ikony uzupełnił w latach 60-tych prof. Jerzy Nowosielski. Oryginalne ikony w ikonostasie zachowały się jedynie w Królewskich Wrotach oraz nad nimi ikona Ostatniej Wieczerzy. Bogato złocony w dwóch kolorach ikonostas do dziś dominuje w wystroju krakowskiej cerkwi. Obecna lokalizacja cerkwi, już trzecia z kolei, zaistniała w początkach okupacji. Po zajęciu Krakowa Niemcy zajmują pomieszczenia Garnizonowe i cerkiew musi znaleźć nową siedzibę. Po długich poszukiwaniach udaje się pozyskać przestronną salę w budynku przy ul. Szpitalnej 24. Budynek zwany Kamienicą Jordanowską ma swoją, bogatą historię.

     W średniowieczu i czasach nowożytnych miejsce to obejmował tzw. kwartał rzeźniczy, rozciągający się na całą północno-wschodnią część Starego Miasta. Zachowany detal gotycki oraz ostrołukowy portal w zachodniej ścianie i sklepienia  piwnic pozwalają na datowanie powstania budynku na wiek XIV. Z XVII w. pochodzi portal w sieni wejściowej i zachowane fragmenty podstropowego fryzu w pomieszczeniach na parterze.

     W okresie międzywojennym w kamienicy pojawiły się po raz pierwszy inne funkcje niż mieszkalna, handlowa czy rzemieślnicza. W roku 1922 Żydowskie Stowarzyszenie Dobrych Dążności uzyskało od Magistratu zgodę na adaptację kamienicy z przeznaczeniem na dom modlitwy. Po przeprowadzeniu niezbędnych prac projektowych i przebudowy kamienicy w 1932 roku dom modlitwy rozpoczął funkcjonowanie. W części frontowej budynku, na pierwszym i drugim piętrze, urządzono  salę modlitw (obecnie cerkiew). Poziom drugiego piętra, ponad salą modlitw, od frontu nie został pokryty w pełni stropem i tworzy balkon (były babiniec, a obecnie Kaplica Refektarzowa pw. Wszystkich Świętych). Obszerną salę uzyskano podczas międzywojennej przebudowy, kiedy to wyburzono wszystkie ściany działowe pomieszczeń frontowych na pierwszym i drugim piętrze.

     Po zajęciu Krakowa przez hitlerowców, po 7 latach działalności, dom modlitwy został zamieniony na warsztaty stolarskie. W 1940 o kamienicę skutecznie zabiegają prawosławni. Za zgodą władz okupacyjnych wykupują od ówczesnego właściciela największe pomieszczenie. Po wykonaniu niezbędnych prac adaptacyjnych i przeniesieniu tam ikonostasu cerkiew została konsekrowana.

     Wśród zabytkowego wyposażenia na uwagę zasługują najstarsze ikony Chrystusa Pantokratora oraz św. Mikołaja Cudotwórcy. Pierwsza znajduje się w oryginalnym Ołtarzyku (scs. Kiocie – retanabulum), druga natomiast jest ubogacona scenami z życia świętego w obu przypadkach wykonanych przez prof. Nowosielskiego. Ciekawa jest również obecność w krakowskiej cerkwi trzech bardzo dużych i wykonanych w zupełnie różnych technikach ikon świętego Serafima Sarowskiego. Można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że pochodziły z trzech cerkwi i być może właśnie z tych wyżej wymienionych. Z lewej strony widzimy również okazałą, zabytkową ikonę św. Pantelejmona, która zgodnie z zachowaną dedykacją została „Napisana i poświęcona w Ruskim Monasterze św. Pantelejmona  na świętej Górze Atos”. Wśród współczesnych ikon przykuwają uwagę jakże znane i bliskie sercom słowiańskim ikony Matki Bożej Jasnogórskiej i Poczajowskiej oraz napisane przez ikonografów będących naszymi parafianami ikony śww: Wielkiej męczennicy Barbary, Cyryla i Metodego, Hioba i Amfilochiusza Poczajowskich, męczennika młodzieńca Gabriela Białostockiego, męczennika kapłana Maksyma Gorlickiego, św. lekarza biskupa Łukasza Krymskiego. Wszystkie wymienione ikony świętych są ubogacone ich relikwiami. W cerkwi znajdują się również relikwie śww. Piotra i Fewronii książąt Muromskich i raz w miesiącu wznoszona jest do nich szczególna modlitwa w intencji umocnienia miłości w małżeństwach oraz za osoby, którym nie dane jeszcze było odnaleźć swej drugiej połówki, a bardzo tego pragną.

     O szczególnym charakterze wystroju krakowskiej cerkwi w skali ogólnopolskiej jak i międzynarodowej przesądza obecność dzieł autorstwa prof. Jerzego Nowosielskiego (7.I.1923 – 21.II.2011). Oprócz wyżej wymienionych profesor wykonał na zamówienie parafii Ukrzyżowanie do głównej cerkwi oraz polichromie do Kaplicy Refektarzowej pw. Wszystkich Świętych znajdującej się na balkonie. W darze dla swej parafii Nowosielski przekazał cały wystrój części ołtarzowej: Oranta, Mandylion, Rząd ikon Deisis, Zejście do otchłani – Zmartwychwstanie (dwie ikony), Ostatnia Wieczerza i Deisis małe oraz tzw. „Szafirowy Ikonostas”. Ostatnim darem Profesora było przekazanie krakowskiej parafii Majątkowych Praw Autorskich do swej twórczości o tematyce sakralnej.

     Parafia liczy obecnie kilkaset osób. Terytorialnie obejmuje obszar byłego województwa krakowskiego. Wchodzi w skład Dekanatu Krakowskiego, Diecezji Łódzko –Poznańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Nabożeństwa są sprawowane w języku cerkiewnosłowiańskim.

 

     Przy parafii działają Chór dorosły i dziecięcy, Międzyszkolny Punkt Katechetyczny, Bractwo św. Cyryla i Metodego, Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Centrum Sztuki Sakralnej im. Jerzego Nowosielskiego, Diecezjalne Biuro Pielgrzymkowe, Pracownia Ikonograficzna i Konserwacji Dzieł Sztuki Sakralnej. Prowadzone są kursy językowe dla obcokrajowców, kursy ikonograficzne, a także działalność kulturalno - oświatowa i charytatywna.

 

Cerkiew jest otwarta codziennie w godz. 10 – 18

 

Stałe nabożeństwa odbywają się:

- w środy 1800 –Akatyst do Bogurodzicy

- soboty 1700 – Nabożeństwo Wieczorne

- niedziele 1000 – Liturgia Święta

- w dni świąteczne 1000 – Liturgia Święta

 

Kancelaria Parafialna czynna od poniedziałku do piątku w godz. 10-12

Kontakt:

Parafia Prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny
31-024 Kraków, ul. Szpitalna 24
tel. +48 12 422 72 77
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
strona www: krakow.cerkiew.pl

Duchowieństwo

Proboszcz: ks. prot. Jarosław Antosiuk

Wikariusz: ks. prot. Savva Jarosław  Syczewski

 

 

Więcej w tej kategorii: Parafia prawosławna w Łodzi »